قادری نسب

اعتبار وروایی

این آزمون از اعتبار وروایی بالایی برخوردار است . که در 11 گروه سنی 96%برای هوش کلی ، 95%برای کلامی ، 91% برای عملی همبستگی داشت .

ضریب اعتبار خرده آزمون های کلامی 77% تا 87% وبرای خرده آزمون عملی 69 تا 89 درصد بود

تغییر در بازیابی در فواصل کوتاه مدت افزایش 5تا 10 نمره ای به عنوان پیشرفت یا هوش نیست وباز آزمایی در دراز مدت بعد از 1تا 2 سال ثبات و پایایی بیشتری دارد .

خطا برای هوش کلی 2/3 ، برای کلامی 53/3، برای عملی 54/4 درصد است .

کمترین خطا برای گنجینه لغات 8/1 وبیشترین خطا 45/1 در مورد درک وفهم است .

در هوش عملی 11/1 کمترین برای مکعب ها وبیشترین خطا برای الحاق قطعات 67/1 و64/1 برای مازها گزارش شده است . همبستگی هوش بهر بامقیاس استنفورد بینه 85% است .

 محا سن ومعایب

مهم ترین فایده عملی برای متخصصان بالینی داده های روشن ، دقیق وکاربردی وکسلر است . وهمچنین در مورد کارکرد شناختی شخص از روی الگوها پاسخ هایش به خرده آزمون ها به دست می آید ومی توان به راحتی نقاط قوت وضعف را مورد بررسی قرار داد .برای مثال نمره بالا در طراحی مکعب والحاق قطعات نمایانگرساز ماندهی ادراکی قوی است . خرده آزمون های محاسبه وفراخنای ارقام نشانه حافظه خوب یا ضعیف است .

بررسی سریع هوش کلی ، عملی وکلامی یکی دیگر از نقاط قوت وکسلر است . یکی دیگر از محاسن آن کمک به سنجش متغیرهای شخصیتی است .این به هنگام مقایسه فرد هنگام پاسخ به خرده آزمون ها به دست می آید . (اضطراب ، خجالت ، افسردگی ) هنگام پاسخ گویی قابل مشاهده است .

نقاط ضععف :مهمترین انتقاد روایی آزمون است ، درست است که همبستگی آن باچند آزمون محدود سنجیده شده است ولی با بقیه آزمون ها سنجیده نشده است.

نمرات خرده آزمون ها خیلی دقیق وعمیق بررسی نشده است .مثلا نمره بالا در فراخنای ارقام تا چه اندازه در رفتارواقعی فرد در اجتماعوزندگی شخصی او مانند یاد آوری شماره تلفن یاسهولت برنامه ریزی کامپیوتری یا کارهای دیگر که حافظه نیاز دارد ارتباط دارد .

دامنه انتهای هوش مانند بینه اندازه گیری نشده است.

تدوین نمره مقیاس برای گروه سنی بین 20 -34 سال به عنوان مقیاس برای سایر گروه های سنی درست نیست .مثلا با میانگین 10وانحراف 3 به دست آمده در صورتی که در گروه سنی 16تا17 سال یا18 تا19 سال میانگین 8 وانحراف معیار 3است.

محدودیت آن هنجارهای مربوط به اقلیت های قومی واشخاص طبقه پایین اجتماعی واقتصادی است مخصوصا خرده آزمون های شباهت ها ، درک وفهم ، گنجینه لغات  وهمچنین ملاک نمره گذاری این خرده آزمون ها در مقایسه با دیگر خرده آزمون ها از رمشنی کمتری برخوردار است

همچنین وکسلر عوامل مهمی مثل نیاز به پیشرفت – انگیزش –خلاقیت یا موفقیت در برخورد بامردم را اندازه گیری نمی کند .

معنای نمره های هوشبهر

اغلب تصور می کنند هوشبهر ثابت، غیر قابل تغییر ومادرزادی است برعکس اندازه گیری هوش از عوامل گوناگون محیطی تاثیر می پذیرد دوم اینکه نمره ی هوشبهر، اندازه دقیق وکاملا روشنی نیست بلکه برآووردهایی هستند که بین آنها از عملکردی به عملکرد دیگر می رود . مقیاس هوشی وکسلر تنها دامنه محدودی از هوش وتوانایی را اندازه گیری می کند .

بطور خلاصه هوشبهر براوردی از سطح کارکرد فعلی آزمودنی است که به وسیله تکلیف های مختلف که در یک آزمون مورد نیاز است اندازه گیری میشود .پیش بینی براساس نتایج آزمون باید جانب احتیاط را رعایت کرد . پیشرفت بسیاری از افراد با هوش بالا بسیار کم یا هیچ است وبه هیچ وجه هوش بالا موفقیت را تضمین نمی کند بلکه به این معنا است که شخص یکی از شرایط مهم برای پیشرفت را دارااست .

موفقیت تحصیلی کودکان به عواملی غیر از هوش مثل (پشتکار، سازگاری شخصی ، کنجکاوی و...) بستگی دارد وسنجش این موارد بسیارمشکل است .

دستور کار واحتیاط لازم در اجرای آزمون

الف : اغلب اشتباهات عبارتند از :

-فقدان آموزش مناسب

- ابهام وناهماهنگی در مورد محل کار آموزی دانشجویان

- بی دقتی هنگام محاسبه

- تفاوت بین کیفیت روابط آزمایش کننده – آزمایش شونده

- اشتغال بیش از حد اندازه متخصصان بالینی

-بی دقتی هنگام محاسبه

-تفاوت بین کیفیت روابط آزمایش کننده –آزمایش شونده

-اشتغال بیش از حد متخصصان بالینی

ب: انواع خطا های رایج

شکست در ثبت پاسخ آزمودنی یا ثبت زمان اجرا

دادن نمره زیاد به پاسخ آزمودنی

شکست در طرح پرسش بر اساس الزامات راهنمای آزمون

پرسیدن به شیوه نامناسب

دادن نمره کمتر از آنچه در دفترچه راهنما تعیین شده

اشتباه در تبدیل نمره خام به نمره معیار

شکست در دادن نمره درست به ماده های عملی آزمون

اشتباه در محاسبه مجموع نمرات خام

اشتباه در محاسبه سن زمانی

نکاتی که باید رعایت شود:

-        در فراخنای ارقام ، فاصله تکرار ارقام یک ثانیه و ارتفاع صدا در اخرین رقم پایین باشد.

-        هنگام معرفی آزمون به آزمودنی بگویید که سوالات از اسان به دشوار است.

-        پاسخ آزمودنی باید عینا کلمه به کلمه یادداشت شود.

-        مکعب رادرست در وسط خط دید آزمودنی بگذارید.

-        در تکمیل تصاویر باید در ابتدای شروع اگر آزمودنی به نکته انحرافی اشاره کرد جواب درست را بگویید.

-        هر گونه بد فهمی را باید برطرف کرد.

-        مراقب باشید آزمودنی راحت باشد واحساس ناامنی نکند.

سطوح تفسیری وکسلر

-        هوش بهر کلی باید تفسیر شود

-        نمره های هوش کلامی –عملی ونمره های عامل باید تفسیر شود

-        پراکندگی بین خرده آزمون ها را تفسیر کنید

-        پراکندگی خرده آزمون ها تفسیر شود

-        تحلیل کیفی را اجرا کنید

سطح هوش بهر مقیاس کلی

-        تنها نمره ایست که بیشترین اعتبار وروایی واستفاده را دارد . این نمره موقعیت نسبی شخص در  مقایسه با همسالانش را به دست میدهد ویک بر آورد کلی از توانایی ذهنی فرد در اختیار ازمونگر می گذارد. دو حوزه ای که ممکن است بد تفسیر شود افراد مرزی وعقب مانده ی ذهنی است.

سطح هوش بهر کلامی وعملی ونمره های عامل وگروه بندی افزوده

-        الف – هوشبهر کلامی –عملی : هوشبهر کلامی شاخصی از توانایی کلامی است اما هوشبهر عملی برآوردی از توانایی های ادراک سازمانی است

-        تفاوت عمده بین هوش کلامی وعملی قابل تفسیر است . تفاوت 12 نمره ای در سطح % 5/  یا تفاوت 15 نمره ای در سطح 1% باید مورد بررسی قرار گیرد . این تفاوت بیانگر اطلاعات سودمنداست نه نشانه ی بیماری خاص یا پنهان .

-        اگر تفاوت 25 یا بیشتر باشد احتمال آسیب شناسی به مراتب افزایش می یابد بعد از تفسیر می توان پیشنهادهای عملی و توصیه های آموزشی کرده در بعضی از شرایط خاص تفاوت آماری  معنی دار هم بی معنی تلقی می شود مثلا زمانی که مقیاس محاسبه وفراخنای ارقام در مقایسه با سایر خرده آزمون ها خیلی بالا یا خیلی پایین باشد ، علت آن رابطه آن با عامل سوم یعنی دحواس پرتی ارتباط دارد.

-        نمره های عامل : شامل : درک وفهم کلامی – سازمان ادراکی – رهایی از حواس پرتی – سرعت پردازش

-        عامل درک وفهم : که شامل ( اطلاعات ، شبا هت ها ، گنجینه لغات ، درک وفهم ) است

-        عامل سازمان ادراکی : که شامل ( تکمیل تصاویر ، تنظیم تصاویر ، طراحی مکعب ، الحاق قطعات ) است . تحقیقات نشان داده سازمان ادراکی با تحصیلات ارتباط کمتری دارد

-        عامل رهایی از حواس :شامل (محاسبه ، فراخنای ارقام ) است . واین عامل در وهله اول با تمرکز ، توجه ، حافظه کوتاه مدت بستگی دارد واز ضعف توانایی عددی  ،اضطراب،دشواری درانتقال ذهن وخودبازبینی تاثیر می ﭙذیرد.

-        عامل سرعت پردازش : علاوه بر سرعت ذهنی وحرکتی ، شاخصی از توانایی شخص برای برنامه ریزی ، سازماندهی ، توسعه راهبردهای مناسب نیز هست  نمره پیین سرعت پردازش ممکن است باز تابی از ضعف کنترل حرکتی باشد .

-        فرمول برای محاسبه نمره های عامل :

-        شباهت ها s         درک کلامی v         الحاق قطعات oA             تکمیل تصاویرpc

-         فراخنای اعداد DSP     درک وفهمC           اطلاعات I                      طراحی مکعب BD

-         محاسبه A               نمره خام ارقام DSY       فراخنای ارقام DSP

I+V+C+S)+SSُُ) 4/1:درک وفهم کلامی

40+(oA+BD+PC)2:سازمان ادراکی

رهایی از حواس پرتی:            44 + (A+DSP)8/2

نمره استاندارد 100        انحراف معیار 15

40 +(PC+BD+PC)2:درک فضایی

43+(V+C+S)9/1مفهوم سازی

37+(DSP+A+PSY)1/2:توالی کردن

43+(I+V+I)9/1: دانش آموخته

این چهار خرده آزمون ترکیب دو عامل حواس پرتی وسرعت ادراک است.

هوش سیال : شامل فراخنای ارقام ، تکمیل تصاویر، تنظیم تصاویر، طراحی مکعب والحاق قطعات است.

34+(DSP+S+PC+PA+BD+OA)1/1: = هوش سیال

هوش متبلور : شامل اطلاعات ، گنجینه لغات ، درک وفهم ، شباهت ها ، اندازه گیری می شود.

44+ (I+V+C+S) 4/1 = هوش متبلور

نگهداری ویاد داری :شامل اطلاعات فراخنای ارقام ومحاسبه است .

40+(I+DSP+A) 2 = نگهداری ویا د داری

سطح 3 – تفسیر پراکندگی خرده آزمون ها در صورتی که پراکندگی لازم بین خرده آزمون ها باشد باید محتاطانه عمل شود.

الف : تعیین شود که آیا نوسان های خرده آزمون ها معنا دارد یا نه

ب: آیا در مورد معنای نوسان خرده آزمون فرضیه بسازید.

ج : این فرضیه را با سایر اطلاعات مناسب در مورد آزمودنی یکپارچه کنید .

n     در باره نوسان های خرده آزمون ها فرضیه بسازید .

n     برای مثال : تنظیم تصاویرمستلزم برنامه ریزی ، سازمان دادن  به ادراک دیداری ، تشخیص جزییات اساسی از غیر اساسی ودرک وفهم موقعیت اجتماعی است.

n     نمره بالا در این خرده آزمون ممکن است در مورد اشخاص متفاوت باشد زیرا افراد توانایی ههای متفاوتی دارند .

n     آزمونگر  میتواند انتظار داشته باشد که سایر خردهآزمون ها که توانایی برنامه ریزی ویا توالی کردن را اندازه می گیرندبالایاپایین یادرحدمتوسط باشد.

n     فرضیه های مربوط به خرده آزمونها رابادیگر اطلاعات یکپارچه کنیم.

n     آزمونگربایدسایرمنابع اطلاعاتی ماننمشاهدات،سوابق پزشکی،سوابق مدرسه ای،گزارش معلم وسایر اطلاعات را در نظر بگیرد ویا حین مشاهده آزمودنی به این نتیجه برسد که آز مودنی انگیزش وتلاشی برای پاسخ دادن دارد یا خیر.

سطح 4 :تغییر پذیری درون خرده آزمون :

n     پاسخ به سوالات از آسان به دشوار است باید روال به این صورت باشداگر آزمودنی به سوالات اسان پاسخ ندهد وبه سوالات دشوار پاسخ بدهد نشان گر نقص توجه یا حافظه یا انگیزش است

سطح 5 : تجزیه وتحلیل کیفی:

n     گام نهایی، بررسی محتوای پاسخ به ویزه (اطلاعات ، گنجینه لغات ، درک وفهم ، شباهت ها ) است که با توجه به پاسخ ها به مشکلات رفتاری وتکانشی پی برد.

تهیه وتنظیم:عصمت کمالی